کارنه تیر (TIR Carnet ):

منتشر شده در تاریخ: شنبه 7 دی 1392

کارنه تیر   (TIR Carnet  )

 

کلیات :

سندی است گمرکی که برای ترانزیت بین المللی کالا در چارچوب کنوانسیون تیر(TIR)در کشور مبدأ صادر می شود و به موجب آن کالا در وسیله نقلیه جاده ای به صورت پلمپ شده از خاک کشورهای بین راه عبور می کند و تا مقصد نیازی به انجام تشریفات گمرکی مر بوط به ترانزیت در مرزهای ورودی و خروجی کشورهای مسیر حمل طبق قوانین داخلی آنها نخواهد بود .در حمل و نقل بین المللی جاده ای ، وسایل نقلیه و کالاها برای عبور(ترانزیت) از خاک هر کشور باید در مرز ورودی ،پس از تنظیم اظهار نامه ترانزیتی مورد بازرسی گمرکی قررار گیرد و صاحب کالا یا نماینده صاحب کالا با توجه به مقررات ملی کشورهای مسیر ،حقوق گمرکی،سود بازرگانی و عوارض مربوط به صورت سپرده ،نقدی یا ضمانت بانکی تودیع ودر اظهار نامه تعهد می کند که کالا تا موعد مقرر در پروانه ترانزیت از مرز خروجی تعیین شده از کشور خارج نماید.

در اغلب موارد مزبور محموله با تاخیر به مقصد تحویل که به توقف بی رویه کامیون در گمرکات مرزی (که اغلب اماکن گمرکی و امکانات محدود برای توقف کامیون دارند)و تراکم کار و کالاها در مرزها ، نیز آسیب دیدگی کالا به علت تخلیه و بارگیری مضاعف جهت انجام تشریفات ارزیابی منجر میگردد و نیز به علت تاخیر ورود کالا به بازارهای مصرف سرمایه ملی کشورها دچار رکود در گردش می شود بنابراین به منظور تسریع و تسهیل در حمل نقل بین المللی و کاستن از تشریفات گمرکی و جلوگیری از خسارات احتمالی در مسیر ترانزیت کالا ، کنوانسیون تیر در فروردین سال 1322 برابر با23مارس1948 به ابتکار و پیش گامی کشورهای بلژیک ،دانمارک ،فرانسه،نروژ،هلند ، سوئیس ،انگلیس پی ریزی گردید.

 در ابتدا حوزه فعالیت آن محدود به کشورهای اروپایی بود ولی با توجه به پذیرش آن سایر کشورهای جهان ،گسترش یافت امروزه بیش از 120 کشور جهان در پنج قاره به عضویت کنوانسیون تیر پیوسته مفاد کنوانسیون تیر در سال 1959 تصویب و کشور ایران نیز الحاق خود را به آن اعلام نمود ودر سال 1975 مفاد این کنوانسیون مورد تجدید نظر قرار گرفت و با توجه به تجربیات ایرو  ،در دفترچه تیر و مفاد کنوانسیون تغییرات لازم به عمل آمد و کشور ایران نیز مجدداً در سال 1363 برابر سال1984 م با تصویب مجلس شورای اسلامی عضویت خود را به کنوانسیون 1975 اعلام و اتاق بازرگانی و صنایع معادن ایران را به عنوان مؤسسه ضامن کارنه تیر به ایرو معرفی نمود.

مزایای قرارداد تیر 1975

هماهنگی، تسهیل در امر حمل و نقل و ساده کردن تشریفات گمرکی :اصولاًدر امر حمل و نقل بین الملل ایجاد یک زبان واحد که در کلیه کشور های عضو ،موجبات هماهنگی در انجام تشریفات ترانزیت کالا را فراهم که به ساده کردن تشریفات مذکور و تسهیل و تسریع در ترانزیت کالا منجر و از بی نظمی در انجام امور ترانزیت کاسته میشود.

صرفه جویی در وقت و هزینه :تقلیل هزینه ها و صرفه جویی در وقت و استفاده هر چه بیشتر از زمان ،عامل مهمی در تدوین این قرارداد بوده است  زیرا در هنگام ورود کامیون حامل کالا به کشور و خروج از آن ،معمولاًاز کامیون و کالا بازرسی بعمل می آید که این کار سبب تأخیر معطلی کامیون و راننده و موجب ایجاد هزینه های اضافی مانند هزینه های حق العملکاری نمایندگان حامل مستقر در مرز ،هزینه تخلیه و بار گیری ،گمرکی و ... میگردد. ولی دارندگان دفترچه کارنه تیر از پرداخت هزینه های مذکور معمولا معاف میگردند.

حمل و نقل کالا تحت مفاد کنوانسیون تیر برای فرستنده و گیرنده کالا اطمینان حاصل نماید زیرا با توجه به سرعت حمل و نقل و معافیت از انجام تشریفات گمرکی مضاعف امکان دزدی کالا یا دله دزدی ها را به حد اقل کاهش داده و از خسارت وارده به کالا جلوگیری میگردد.

با توجه به سرعت در حمل کالاهای سریع الفساد نظیر میوه و تره بار ،ضریب فساد کالا را در مسیر و زمان حمل به نحو قابل توجهی تقلیل می دهد لذا در مواقعی که امکان حمل میوه جات و تره بار از طریق هوایی مقدور نباشد حمل کالا تحت سیستم کارنه تیر توصیه می گردد .

کالاهای حجیم و سنگین وزن :اشیایی است که به سهولت قابل حمل و نقل نیست ومعمولا ًوزن از 7000کیلو تجاوز و یا یکی از ابعاد آن از 5 متر بیشتر است و یا به هرنوع شیی اطلاق میشود که بعلت وزن یا اندازه یا ماهیت آن معمولا بوسیله یک وسیله نقلیه یا کانتینر حمل نمی گردد برای تشخیص کالای سنگین و حجیم و جلوگیری از سوء استفاده های احتمالی بایستی کالای مذکور توسط گمرک مبدا(خروجی )لاک و مهر پلمپ شده و علائم مشخصه ای منظور کرد و نیز در روی جلد و کلیه اسناد کارنه تیر کلمه (کالای سنگین وزن یا حجیم )با حروف بزرگ انگلیسی یا فرانسه نوشته میشود و حتی در مواقع لزوم صورت بسته بندی ،تصاویر و نقشه هاو ... جهت شناساندن محموله به داخل جلد کارنه تیر پیوست و محل پیوستگی را مهر و یا اسناد مذکور توسط گمرک مبدأ ظهر نویسی ممهور گردد .

دفترچه کارنه تیر

توسط ایرو چاپ و به مؤسسات ضامن کارنه فروخته میشود در خمیره کاغذ جلد کارنه علامت ایرو منقوش و تعداد وله و شماره مسلسل کارنه در آن درج گردیده کلا ً روی جلد به دو قسمت تقسیم ،در قسمت فوقانی نام و نشان کشور صادر کننده و مهر امضاء موسسه ضامن کارنه در کشور صادر کننده ،امضا ء دبیر سازمان ایرو و تاریخ اعتبار کارنه وجود دارد در قسمت تحتانی روی جلد کارنه نام کشور مبدأ،مقصد،شماره گواهی قبولی وسیله نقلیه شماره شناسایی کانتینر (درصورتی که برای حمل از کانتینر استفاده شده باشد )، محل مهر و امضاءشرکت حامل کالا پیش بینی گردیده است دفترچه کارنه تیر در سه نوع 6وله ای ،14وله ای و 20 وله ای تهیه که بترتیب برای عبور از 3 ،7و10 کشور معتبر می باشد . امروزه استفاده از دفترچه های دارای 6 وله منسوخ شده است .

هر کارنه تیر برای یک سفر از مبداء تامقصد کالا معتبر و پس از پایان سفر لاشه کارنه به شرکت حامل کالا تحویل که از طریق شرکت حامل به موسسه ضامن کارنه مسترد می گردد .کارنه تیر به زبان فرانسه چاپ میشود ولی ممکن است صفحات اضافی به زبان کشور صادر کننده کارنه ضمیمه گردد نیز در صفحات داخلی روی جلد و پشت جلد نحوه استفاده کارنه به زبانهای فرانسه و انگلیسی چاپ شده است .

دفترچه کارنه تیر دارای وله های سفید به شماره فرد وله های سبز به شماره زوج بوده که وله های سفید از دو قسمت فوقانی و سوش وله های سبز از سه قسمت فوقانی ،حاشیه وله وسوش تشکیل شده است .

در قسمت جلو وعقب وسایط نقلیه ای که محموله خود را به صحابت کارنه تیر حمل میکنند دو عدد پلاک کارنه تیر به رنگ آبی نصب که ابعاد آن 40×25سانتیمتر ی بوده و حروف تیر بصورت درشت به ارتفاع 20 و به پهنای 2 سانتیمتر در روی آن نوشته شده است که رنگ حروف سفید میباشد پلاکهای مذکور باید به نحوی نصب گردد که به سهولت قابل رؤیت باشند.

نحوه پر کردن دفتر چه کارنه تیر

برای پر کردن کارنه تیر باید موارد ذیل رعایت گردد :

- هیچ گونه پاک شدگی یا بالای خط نویسی در روی وله ها و مانیفست کارنه تیر نبایستی صورت بگیرد.

- در صورتی که در مانیفست کارنه تیر ، جای  کافی برای ثبت کلیه اقلامی که محموله وسیله نقلیه را تشکیل می دهند وجود نداشته باشد . مدارک تجاری لازم شامل اطلاعات دقیق محموله به مانیفست تیر پیوست و ظهر مدارک مذکور به مهر گمرک مبداء ممهور می گردد و تعداد اوراق پیوستی در مربع شماره 8 وله ها ی کارنه قید گردد .

- اطلاعات مذکور در مانیفست و وله ها باید به نحوی ماشین شود که کلیه برگه های آن خوانا باشند برگه های ناخوانا مورد قبول مقامات گمرکی قرار نمی گیرد.

- در صورتی که چندین گمرکخانه مبداء(خروجی)و مقصد وجود داشته باشد اجناس متعلق به هر گمرکخانه بطور وضوح جدا از یکدیگر در روی مانیفست درج می گردد.

- شرکت دارنده کارنه ،ردیفهای 13و14و15 کارنه را جهت اظهار کالا به گمرک مهر و امضاءمی نماید.

کلیه اصلاحات مورد لزوم در متن مانیفست و وله های کارنه پس از خط کشیدن روی مشخصات نادرست انجام و با مهر گمرک مبدأتأیید می گردد.

اصلاحات لازم در روی جلد پس از تصحیح توسط موسسه ضامن کارنه تیر تأیید می شود.

فهرست گمرکخانه های مبدأ،مقصد،سرراهی و خروجی کارنه تیر که مورد تأیید مقامات گمرکی قرار می گیرد بایستی قبلاًاز طریق مؤسسات ضامن کارنه تیر به مؤسسات ایرو از طریق مؤسسه مذکور به کشور های عضو اعلام گردد.

- کارنه تیر در کشور مبدأیا در کشوری که دارنده مقیم آنجا یا محل کارش در آنجا واقع بوده صادر و در صورتیکه کارنه هنگام صدور در گمرکخانه مبدأمعتبر باشد تا اتمام عملیات تیر و تخلیه کالا در مقصد دارای اعتبار خواهد بود.

- مسئولیت مؤسسه ضامن،فقط شامل کالاهایی که در کارنه تیر ذکر شده نبوده بلکه هر کالایی را که در کارنه قید نشده ولی در قسمت لاک ومهرشده وسیله نقلیه یا کانتینر ،بارگیری و موجود می باشد شامل می گردد.

- حداکثر مبلغ قابل مطالبه از مؤسسات ضامن 50000دلار آمریکا می باشد و وجوه مذکور موضوع بندهای 1،2و3ماده8 مفاد کنوانسیون در صورتی قابل مطالبه می باشد که مقامات گمرکی ظرف یکسال ازتاریخ قبول کارنه تیر به استناد بندهای 2،1و3ماده11 مفاد کنوانسیون تیر مؤسسه ضامن را از تسویه مشروط کارنه مطلع و از ابلاغیه های مربوطه را به استناد بندهای مذکور به مؤسسه ضامن ارسال نموده باشند.

- مؤسسه ضامن نیز بایستی ظرف مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ مطالبه نامه موضوع بندهای 2و3ماده 11نسبت به پرداخت مبلغ مورد مطالبه اقدام و یا مدارک لازم را جهت توجیه علل کسری کالا را ارائه نماید .

- در صورت استنکاف مؤسسه ضامن از پرداخت وجوه مورد مطالبه مقامات گمرک اقدامات قانونی لازم را به عمل می آورد چنانچه ظرف یک سال از تاریخ پرداخت مورد مطالبه مؤسسه ضامن یا شرکت حامل کالا ،مدارک قابل قبول در جهت توجیه کسر تخلیه ارائه نماید مبلغ وصولی مسترد می گردد .

- در صورتی که در جوف کالای کارنه تیر کالای اضافی از نوع کالای مندرج مانیفست نباشد مورد مشمول ماده 113 قانون امور گمرکی بوده و صورت جلسه کشف قاچاق برای کالای اضافی تنظیم می گردد مورد فوق در گمرکات مقصد بعنوان اضافه تخلیه تلقی و به استناد ماده 104 امور گمرکی رفتار می گردد.

- در مواقعی که وسیله نقلیه تحت سیستم کارنه تیر قسمتی از مسیر حمل از طریق زمینی و جاده ای طی نماید در حمل دریایی کارنه تیر پذیرفته می شود نیز زمانی که وسیله نقلیه تحت پوشش کارنه تیر در مسیر حمل از کشور های غیر عضو کنوانسیون عبور نماید موقتاً مقررات کنوانسیون به حالت تعلیق در آمده و محض ورود به گمرک سر راهی اولین کشور متعهد مقررات مذکور اجرا می گردد.

- اگر محموله کارنه تیر دارای 2 مقصد بوده یا کامیون حامل کالا شامل ترکیبی از وسائط نقلیه یا چندین کانتینر  باشد بایستی محموله هر مقصدو هر وسیله حمل جداگانه و به طورمشخص در مانیفست قید می گردد.

- برای هر کشور مسیر حمل 2 برگ وله (سفید و سبز )تنظیم و توسط گمرک مبدأگواهی و ممهور گردد.

برای انجام پیشگیری های لازم و جلو گیری از توقف کالا و کامیون در مسیر حمل ،بهتر است علاوه بر وله های پیش بینی شده تعدادی وله اضافی نیز  برای مشکلات و حوادث غیر مترقبه گواهی و ممهور گردد .

 

گواهی قبول یا فتو گرافی  Certifcate of Aproval of a road Vehicle

 

برای فعالیت کامیون تحت سیستم کارنه تیر به استناد ماده 1 ضمیمه 7 کنوانسیون تیر قسمت بار کامیون یا کانتیر حامل کالا بایستی دارای شرایط ذیل باشد:

الف ) نتوان کالا هایی را از بخش لاک و مهر شده آن بدون صدمه آشکار به آن بخش یا بدون شکستن لاک و مهر بیرون آورد یا در آن جا داد.

ب ) بتوان به آسانی با لاک و مهر ممهور نمود.

ج )فاقد فضای مخفی برای پنهان کردن کالا باشد.

د )کلیه فضا های مربوط به گنجاندن بار به آسانی جهت بازرسی گمرکی در دسترس باشد.

شرکت حمل و نقل بین المللی مجاز برای فعالیت تحت روش تیر ،جهت اخذ گواهی قبولی تقاضای صدور آن را به اتاق بازرگانی و صنایع و معدن ایران تسلیم می نماید اتاق ضمن صدور معرفی به عنوان گمرکات مجاز، جهت تأیید گواهی قبولی ، تعداد 8 قطعه عکس رنگی کامیون که در آن جهات کامیون به وضوح قابل رؤیت می باشد به گمرک مزبور ارسال می نماید گمرک پس از بازدید فنی از کامیون و تریلر و مطابقت عکسها با کامیون و الصاق آنها در فرم گواهی وممهور نمودن عکسها و درج مشخصات آنها در گواهی مزبور با قید تاریخ ،گواهی را مهر و امضا ءنموده و به اتاق اعاده می نماید اتاق ضمن ثبت مشخصات گواهی قبولی در دفاتر مربوطه ،شماره ردیف مربوطه را بعنوان شماره گواهی قبولی در محل مخصوص گواهی قبول درج می نماید .

گواهی قبولی از تاریخ صدور به مدت 2 سال معتبر وپس از انقضاءمهلت مذکور می توان آنراتمدید ویا باطل و گواهی جدیدی صادر کرد و در صورتیکه در مدت اعتبار گواهی قبولی شرایط فنی کامیون یا تریلر تغییر نماید گواهی مذکور از درجه اعتبار ساقط می گردد.

گواهی بایستی در تمام طول سفر همراه کامیون بوده ودر صورت تقاضای مقامات گمرکی آنرا ارائه نمود همچنین در صورتیکه محفظه بار کامیون از کشنده قابل جدا شدن باشد برای محفظه بار آن گواهی قبولی دیگری صادر می گرددکه معمولاًشماره آن با شماره گواهی قبولی کشنده (تریلر)به صورت متوالی و مسلسل تعیین می گردد.

برای حمل کالای سنگین و حجیم نیاز به ارائه گواهی قبولی نبوده ضمناًبرای کانتینر نیز به دو شیوه :نوع طرح در مرحله تولید ویا برحسب واحدی بعد از تولید ،طبق مفاد کنوانسیون های مربوطه گواهی قبولی صادر و پلاک قبولی نیز بر اساس مشخصات کنوانسیون بر روی بدنه کانتینر حک می گردد که مشخصات پلاک مذکور به شرح ذیل می باشد.

1- ابعاد پلاک از 10×20 سانتیمتر کمتر نخواهد بود.

2- مشخصات مندرج در پلاک بایستی به صورت برجسته یا فرورفته به نحوی که قابلیت پاک شدن را نداشته باشد به یکی از زبانهای انگلیسی یا فرانسه به صورت خوانا حک می گردد.

3- در روی پلاک عبارت (قبول شد برای حمل و نقل کالا تحت لاک و مهر گمرکی )حک می شود.

4- در روی پلاک،علامت اختصاری نام کشوری که گواهی قبولی در آنجا صادر شده همچنین تاریخ صدور و شماره ثبت قید می گردد مثلاً عبارت 73/26/    NLحاکی از صدور گواهی در کشور هلند در ردیف شماره 26 و در سال 1973 میباشد.

5- شماره سریال کانتینر نیز در بدنه آن قید می شود.

6- شماره  شناسایی یا حروف مربوطه به کانتینر در صورتی که بر حسب نوع مورد قبول واقع شده باشد قید می شود.

نحوه پذیرش کارنه تیر:

از دیدگاه مفاد کنوانسیون تیر سه نوع گمرکخانه مبدأ،سر راهی،مقصد در مسیر حمل کالا از موقع بارگیری در کشور مبدأتا تخلیه در کشورمقصد وجود دارد که نحوه پذیرش و چگونگی ارزیابی و ثبت مشخصات کالا و کارنه در دفاتر مربوطه به شرح ذیل مورد بررسی قرار می گیرد.

گمرکخانه مبدأ

با توجه به مفاد کنوانسیون،اصطلاح ((گمرکخانه مبدأ یا خروجی))به هر نوع گمرکخانه یک طرف متعاهد اطلاق می شود که حمل یک محموله یا بخشی از یک محموله از آنجا آغاز شده است.عمده فعالیت گمرکات مبدأ،در زمینه حمل کالاهای صادراتی مرجوعی از کشور بوده و تشریفات و مراحل اجرایی آن در گمرکات مختلف تقریباً به شرح ذیل می باشد:

نماینده شرکت حمل و نقل با کار گزار حمل،قبل از مبادرت به بارگیری کالا،وسیله نقلیه را جهت بازدید فنی به گمرک محل هدایت و تقاضای بازرسی و کنترل وسیله نقلیه و محفظه بار را به مدیریت گمرک تسلیم می نماید.

مراتب به دایره کارنه تیر ارجاع و نماینده دایره از وسیله نقلیه در محوطه گمرک بازدید و محفظه بار و کشنده کامیون را با توجه به شرایط مندرج در ماده 1 ضمیمه 2،کنترل و آن را با عکسهای الصاقی در روی گواهی قبولی تطبیق می نماید.

در این مرحله گواهی قبولی از نظر تاریخ اعتبار دو ساله آن نیز مورد توجه قرار می گیرد و سر انجام اجازه بار گیری کامیون صادر می شود.بدیهی است اگر شرکت حامل کالا و وسیله نقلیه خارجی بود گمرک دفترچه کارنه تیر را از راننده مطالبه و مشخصات روی جلد کارنه را به ترتیبی در فهرست کنترل کارنه تیر بیان می شود مورد بررسی قرار می دهد.

کامیون با حضور نماینده شرکت حامل کالا،راننده و گمرک،بارگیری،صورت جلسه بارگیری به امضای افراد مزبور می رسد.

صاحب کالا یا نماینده مشارالیه با تنظیم پروانه صادراتی یا مرجوعی،کالا را به گمرک اظهار و مراحل و تشریفات ارزیابی کالا در گمرک انجام می گیرد.

پروانه گمرکی به نماینده مشارالیه با تنظیم پروانه صادراتی با مرجوعی،کالا را به گمرک اظهار و مراحل و تشریفات ارزیابی کالا در گمرک انجام می گیرد.

پروانه گمرکی به نماینده شرکت جهت تهیه و تکمیل کارنه  تیر تحویل می شود و کامیون در انتظار تکمیل کارنه تیر توسط شرکت حامل و ثبت آن در اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران مؤسسه ضامن کارنه تیر،توقف می کند.

نکته حائز اهمیت در این مرحله،طولانی شدن مدت توقف کامیون در گمرکات شهرستانها جهت اعلام مشخصات کالا به دفتر مرکزی شرکت حامل و تکمیل کارنه توسط دفتر مرکزی و ارجاع آن به اتاق برای انجام تشریفات ثبت می باشد

برای جلوگیری از فساد و تباهی کالا ناشی از توقف بی رویه کالا در گمرکات شهرستان برای انجام تشریفات تیر،پیشنهاد می گردد اتاق ایران مرحله ثبت کارنه را به شعب خود در شهرستانها تفویض نماید.

صاحب کالا،اصل پروانه صادراتی با مرجوعی را به نماینده شرکت تحویل و نامبرده با توجه به اسناد گمرکی مزبور مشخصات کالا را به دفتر مرکزی جهت صدور کارنه تیر اعلام می نماید.

شرکت حمل ضمن تکمیل مانیفست و وله ها و صدور سایر اسناد حمل از قبیل بارنامه و راهنامه،مراقبت می نماید به تعداد کشور های مسیر حمل کالا و تعداد گمرکات مقصد (اگر محموله حداکثر دارای دو مقصد باشد) وله های لازم در کارنه تیر تکمیل شده و توسط شرکت مهر و امضاء،سپس کارنه را جهت ثبت در دفاتر اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران مؤسسه ضامن کارنه ارسال می نماید.

شرکت حامل پس از استرداد کارنه تیر از اتاق،آن را به نماینده شرکت در گمرک محل مسترد می نماید

نماینده شرکت حامل به همراه اصل پروانه صادراتی یا مرجوعی و تعمیری (خروجی)اصل کارنه تیر یک نسخه از تصویر اسناد از قبیل بارنامه،یا راهنامه CMR به دایره کارنه تیر گمرک محل مراجعه و خواستار تشریفات تیر محموله می گردد.

دایره مزبور مندرجات کارنه تیر را با مشخصات کالا منعکس در اسناد گمرکی پروانه صادراتی یا مرجوعی و سایر اسناد حمل تطبیق و در صورت نبودن مغایرت اقدام به ثبت مشخصات محموله و کارنه تیر در دفتر مخصوص گمرک سر راهی مربوطه می نماید.سپس شماره ردیف مرزی دفتر گمرک سر راهی و تعداد و شماره پلمپ ها را در حاشیه وله های سفید و سبز اول و دوم کارنه ثبت و ردیف 17 مانیفست و ردیف 17 وله های اول و دوم و سایر وله های کارنه را مهر و امضاء می نماید.

و سرانجام وله اول سفید رنگ را از کارنه جدا و به همراه تصویر پروانه صادراتی،صورت جلسه بارگیری و ارزیابی کالا و یک نسخه از اسناد حمل در سوابق بایگانی و اصل پروانه صادراتی و کارنه تیر را جهت خروج کامیون از اماکن گمرکی به نماینده شرکت تسلیم می نماید.

کامیون اماکن گمرکی را به قصد خروج از کشور ترک می نماید.

در گمرک سر راهی پلمپ سالم محفظه بار کنترل و کارنه تیر و پروانه صادراتی یا مرجوعی بازبینی و در صورت عدم مغایرت،مشخصات کالا و کارنه تیر در ردیف دفتر مخصوص گمرک مبدأ مورد در گمرک سر راهی ثبت وله دوم سبز رنگ کارنه را از کارنه جدا نموده و اجازه خروج کامیون از کشور صادر می گردد.

گمرک سر راهی حاشیه وله سبز را تأیید و به عنوان اعلام وصول کالا به گمرک مبدأ ارسال و لاشه وله سبز را به انضمام تصویری از اسناد حمل بازرگانی می نماید.

گمرک مبدأ کارنه تیر در صورت دریافت حاشیه سبز وله،ردیف دفتر کارنه تیر مربوطه را تسویه و پرونده را مختوم می نماید.

گمرکات مبدأ به صورت ماهانه لیست کارنه تیر های اعزامی را به گمرکات سر راهی اعلام می نماید.

در خاتمه توجه مسئولین دوایر کارنه تیر را به این نکته مهم جلب می نماید که با توجه به این که بر اساس مقررات متحد الشکل اعتبارات اسنادی 500UCP بارنامه در نسخ محدود صادر می گردد. گمرکات مبدأ و مقصد و سرراهی کارنه تیر مجاز به مطالبه و بایگانی اصل بارنامه حمل کالا نمی باشند.

ضمناً نمایندگان شرکت حامل کالا شایسته است پس از دریافت کارنه تیرجهت اطمینان از صحت انجام تشریفات کارنه تیر آن را جهت تعداد وله ها،تعداد مهر های گمرک مبدأ و ... مورد بازدید قرار دهند تا ادامه سفر کارنه تیر در مسیر حمل دچار وقفه نگردد.

                                                             فهرست کنترل کارنه تیر در گمرکات مبدأ:

الف:سؤالات در ارتباط با روی جلد

آیا در سمت راست بالای جلد در داخل دایره،مهر بر جسته ایرو وجود دارد یا خیر؟

آیا در ردیف 1 تاریخ اعتبار کارنه تیر قید شده است؟

آیا در هنگام پذیرش کارنه تیر در گمرک مبدأ،تاریخ اعتبار کارنه تیر معتبر می باشد؟

آیا در ردیف 2 نام مؤسسه ضامن کارنه تیر درج و مؤسسه ضامن آنرا ممهور نموده است؟

آیا در ردیفهای 4 و 5  مهر و امضاء دبیر سازمان ایرو منقوش می باشد؟

آیا در ردیف های 6  و 7  نام کشور مبدأ و مقصد قید شده است و کشورهای مبدأ و مقصد،عضو کنوانسیون تیر می باشند یا خیر؟

آیا شماره پلاک و گواهی قبولی وسیله نقلیه مندرج در ردیفهای 8 و 9  با شماره های مذکور در گواهی مطابقت دارد یا خیر؟

اگر برای حمل کالا از کانتینر استفاده می شود آیا شماره کانتینر در ردیف 10 ثبت شده است؟

آیا شرکا دارنده کارنه تیر((حامل کالا))ضمن درج اسم و آدرس شرکت در ردیف 12 ،آن را مهر و امضاء نموده است؟

اگر برای حمل کالا از روش حمل و نقل چند وجهی یا ترکیبی استفاده می شود آیا کارنه تیر از نوع MULTMODAL TIR CARNET میباشد یا خیر؟

آیا شرکت دارنده تیر توسط اتاق بازرگانی و صنایع و معادن به عنوان شرکت مجاز برای فعالیت در کنوانسیون تیر معرفی شده است؟

آیا مندرجات روی جلد دارای حک و اصلاح می باشند.و اصطلاحات انجام شده توسط مؤسسه ضامن ممهور شده است؟

اگر از کارنه تیر برای حمل کالای ((سنگین وزن و حجیم)) در سیستم تیر استفاده می شود آیا عبارت ((کالای سنگین وزن و حجیم)) با حروف بزرگ به زبان انگلیسی یا فرانسه در روی جلد کارنه تیر قید شده و مفاد مواد 32-29 و بند 11 ضمیمه 1 کنوانسیون تیر در خصوص مورد رعایت شده است؟

آیا دفترچه کارنه تیر با توجه به کشورهای مسیر حمل کالا و تعداد گمرکات مقصد،دارای وله های سفید و سبز کافی می باشد؟

آیا برای تغییر مسیرهای احتمالی یا برای گمرکات مقصد اضافی،وله لازم پیش بینی شده است؟

آیا اسم و نشانی شرکت در ردیف 3 روی جلد نوشته شده است؟

ب:سؤالات مربوط به مانیفست وله های کارنه تیر

آیا مشخصات کالا،وسیله حمل،نام کشورهای مبدأ و مقصد کارنه در ردیف های پیش بینی شده درمانیفست وله ها ثبت شده است؟

آیا ردیف های 13 الی 15 دارای مهر و امضاء شرکت دارنده کارنه تیر می باشد؟

اگر محموله دارای 2 مقصد می باشد آیا وزن تفکیکی متعلق به هر مقصد در بندهای ردیف 12 درج شده است؟

آیا ردیف های مانیفست وله ها دارای حک و اصلاح میباشند؟اگر جواب مثبت باشد باید ردیف های حک و اصلاح شده توسط گمرک مبدأ ممهور گردند.

آیا مانیفست کارنه جای کافی برای وارد کردن کلیه اقلامی که حمل میگردد دارد یا خیر؟اگر جواب منفی است مدارک تجاری لازم از قبیل فاکتور،بارنامه توسط گمرک مبدأ ممهور و به مانیفست کارنه پیوست گردد.

آیا شرکت حمل و نقل صادر کننده اسناد حمل همان شرکت دارنده کارنه می باشد یا خیر؟اگر جواب منفی است و شرکت دیگری به عنوان کارگزار حمل وجود دارد،آیا حاشیه وله اول و دوم کارنه به عنوان اظهار توسط کارگزار حمل ایرانی امضاء شده است یا خیر؟

اگر محموله کارنه تیر را سیگار، توتون و الکل تشکیل می دهد آیا کارنه های مخصوص، برای همین منظور جهت حمل استفاده شده است یا خیر؟

اگر برای حمل کالا از ترکیب وسایل نقلیه 2 محفظه بار یا کارنه تیر 20 فوتی استفاده می شود آیا وزن و تعداد هر یک از آنها به تفکیک در وله ها و مانیفست مشخص شده است یا خیر؟

آیا ردیف های 17 مانیفست و وله های کارنه و سوش وله های سفید و سبز اول و دوم کارنه توسط گمرک مبدأ مهر و امضاء شده است یا خیر؟

پ-سؤالات در ارتباط با گواهی قبولی

آیا اعتبار 2 ساله گواهی قبولی منقضی شده است یا خیر، اگر منقضی شده است توسط گمرک تأیید کننده گواهی تمدید شده است؟

آیا عکس های الصاقی به گواهی قبول توسط گمرک تأیید کننده، گواهی و ممهور شده است یا خیر؟

آیا مشخصات مندرج در گواهی قبولی و عکسهای الصاقی، با وسیله نقلیه تطبیق می کند؟

آیا بعد از صدور گواهی قبولی، تغییراتی در محفظه بار و کامیون ایجاد شده است یا خیر؟

اگر برای حمل کالا از کفی دارای کانتینر استفاده شده، آیا کانتینر دارای پلاک قبولی مطابق ضمائم کنوانسیون تیر می باشد؟

گمرکات مجاز مبدا کارنه تیر

آستارا ،اهواز ،بازرگان ،بندر بوشهر ،جنوب تهران ، کرمان ،نمایشگاه تهران ،اصفهان ،ارومیه ، بندر عباس ، تبریز ، سیرجان ،کرمانشاه ، نوشهر ،البرز ، قزوین ،انزلی ،بندر امام ،جلفا ، شهریارتهران، لطف آباد .

گمرکخانه سر راهی : بنا به تعریف مفاد کنوانسیون تیر ،به هر گمرک خانه یک طرف متعهد اطلاق می شود که :وسیله نقلیه یا ترکیبی از وسایط نقلیه یا کانتینر ،در طول عملیات تیر از آن عبور می کند . به بیان ساده تر ،گمرکات بین راهی در مسیر حمل کالا از مبدأتا مقصد قرار گرفته و در هنگام ورود و خروج وسایل نقلیه تحت پوشش کارنه تیر ،سلامت پلمپ گمرک مبدأو گمرکات مسیر حمل ، نیز کنترل اجمالی مندرجات دفتر چه کارنه تیر و مطابقت آن با اسناد حمل انجام دهند.

هر چند بند 1 ماده 5 کنوانسیون تیر ، کالا های تحت صحابت کارنه تیر را به طور کلی مشمول بازرسی در گمرکخانه بین راهی نمی داند با وجود این ،بند 2 ماده مزبور برای جلوگیری از سوءاستفاده در مواقع استثنایی ،مخصوصاًدر مواردی که بروز تخلف می رود بازرسی کالا در گمرکخانه سر راهی تجویز می نماید . معذالک،گمرکات سر راهی از این مجوز نباید استنباط نمایند که به احتمال تخلف ،باید کلیه وسایط نقلیه تحت بازرسی گمرکی قرار داد . چه این برداشت با اهداف و فلسفه وجودی کنوانسیون تیر که حمل سریع و ارزان کالا را مدنظر قرار می دهد منافات کلی دارد.

الف) وظایف و نحوه عملکرد ارتباط با کالاهای ورودی :

نماینده شرکت کارگزار حامل کالا ،در اجرای ماده 2 مفاد کنوانسیون با مهر و امضاء ظهر وله سفید و سبز رنگ دفترچه کارنه ، وسیله نقلیه و کالای وارده را به دایره کارنه تیر معرفی و اظهار می نماید .

دایره کارنه تیر مندرجات کارنه و اسناد حمل را کنترل و مراقبت می نماید که :

1- شرکت کارگزار حمل طبق لیست اعلامی مؤسسه ضامن کارنه اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران ،مجاز به فعالیت در حمل کالا به اعتبار کارنه تیر باشد .

2-مقصد یا مرز خروجی مندرج در کارنه تیر با سایر اسناد حمل مغایرت نداشته و قبلاًبه عنوان گمرکات مقصد سر راهی مجاز معرفی شده باشد .

3-  هیچ گونه بالای خط نویسی ، پاک شدگی در روی جلد ، وله و مانیفست کارنه تیر انجام نگرفته و اصطلاحات ضروری توسط گمرک مبدأتأیید و ممهور شده باشد .

4- اگر به جای گروپاژی بودن کالا ،تنوع اقلام ،جای کافی در مانیفست برای ثبت کلیه اقلام وجود نداشته باشد مدارک تجاری لازم به کارنه تیر الصاق و محل پیوستگی توسط گمرک مبدأ ممهور یا مدارک مزبور بدون پیوستگی به کارنه صرفاًممهور و تأیید گردند .

5-  در صورتی که که محموله وسیله نقلیه را کالای سنگین وزن وحجیم تشکیل می دهد مدارک لازم جهت شناسای کالا تهیه و به جلد کارنه پیوست و توسط گمرک مبداءممهور شود نیز روی جلد کلیه اسناد کارنه تیر عبارت (کالای سنگین وزن و حجیم )با حروف بزرگ به یکی از زبانهای انگلیسی یا فرانسه درج گردد و مفاد مواد 33-29 و بند 11 ضمیمه کنوانسیون تیر در خصوص مورد رعایت شود باید در نظر داشت که در مواقع حمل کالای سنگین وزن و حجیم نیازی به ارائه گواهی قبولی نمی باشد .

6- اگر برای حمل کالا از کانتینر استفاده می شود آیا گواهی قبولی معتبر برای کانتینر ارائه شده و پلاک قبولی در روی بدنه کانتینر نصب شده و به طور کلی شرایط مندرج در ضمیمه 7 مفاد کنوانسیون رعایت شده است یا خیر ؟

7-  در صورت حمل کالا در بیش از یک کانتینر به صورت مجزا در مانیفست قید گردد.

8-  اگر کارنه تیر برای حمل سیگار ،توتون و الکل استفاده می شود آیا از کارنه های بخصوص حمل چنین کالایی استفاده شده است ؟

9-  اعتبار کارنه در هنگام خروج وسیله نقلیه از گمرک مبدأمنقضی نشده باشد

10- اطلاعات ضروری و لازم در ردیف های روی جلد ، وله ها و مانیفست کارنه درج و توسط گمرک مبدا ءردیف های لازم ممهور و امضاء گردد.

11-در صورتی که وسیله نقلیه در مسیر حمل تصادف نموده یا دچار حادثه شده و محموله خسارت دیده یا از بین رفته باشد آیا فرم صورت مجلس موضوع ماده 25 کنوانسیون تنظیم و به تأیید مقامات مجاز رسیده و به کارنه الصاق شده است یا خیر ؟

بدیهی است در صورت صحت موارد مزبور ،دایره کارنه تیر با ممهور نمودن ظهر وله سفید رنگ به مهر مخصوص ارزیابی کالای کارنه تیر بلامانع بودن انجام تشریفات ارزیابی کالا را به دایره سرویس ارزیابی اعلام می نماید .

کارنه تیربه متصدی سرویس ارزیابی ارجاع و کارنه تیر به نام یکی از ارزیابان کوتاژ می گردد . ارزیاب در مرحله  ارزیابی ،در معیت نماینده شر کت کار گزار حمل از وسیله نقلیه بازدید و نتیجه بازدید را مهر مخصوص ارزیابی کالای کارنه تیری در ظهر وله ،منعکس می نماید . همچنین ارزیاب مواظبت می نماید که :

12-تعداد پلمپ اتاق بار ، اعم از اینکه پلمپ گمرکات مبدأ و مسیر حمل شکسته شده یا سالم باشد در مهر مخصوص ظهر وله قید گردد.

13-اگر محموله وسیله حمل را کالای سنگین وزن و حجیم تشکیل می دهد در روی کالا علامت مشخصه یا لاک و مهر گمرک مبدأ وجود داشته باشد .

14-مشخصات وسیله نقلیه مندرج در گواهی قبولی یا وسیله حمل ورودی مطابقت نماید بدیهی است در صورت مشاهده تغییرات اساسی در وضعیت وسیله حمل یا اتاق بار از قبیل مشاهده پارگی بیش از حد چادر یا روکش اطاق بار ، وجود فضای مخفی و جا سازی  در محفظه بار و به طور کلی عدم مطابقت وسیله حمل با شرایط مندرج در ضمائم 2و7وضمیمه 2 نکات توضیحی در خصوص تکنیکهای ساخت و شرایط فنی وسیله نقلیه ، گواهی قبولی قابل استفاده نبوده لذا کالا تحت سیستم دیگری به مقصد مندرج در اسناد حمل ترانزیت می گردد .

15-تاریخ اعتبار گواهی قبولی منقضی نشده و در صورت انقضاءتمدید شده باشد.

16-در صورتی که برای حمل محموله از 2 کانتینر با ترکیبی از وسایل نقلیه استفاده شده باشد برای هر وسیله یک گواهی قبولی جداگانه مطالبه می گردد.

17-در پایان مرحله ارزیابی اعم از اینکه ارزیاب به رویت پلمپ اولیه اکتفا و یا شکستن پلمپ به ارزیابی اجمالی محتویات وسیله حمل اقدام نموده باشد با حضور نماینده شرکت ، اتاق بار پلمپ و مراتب در ظهر وله منعکس و ارزیاب محل مخصوص موجود در مهر ظهر وله را امضاء میکند

18-در صورت مشاهده کسری در کالا ، ارزیاب مراتب را در ظهر وله سفید و سبز رنگ کارنه ، برای آگاهی گمرک مقصد درج می نماید .

19-در صورت  برخورد با کالای اضافی  در محموله تحت پوشش کارنه تیر ، اگر کالای اضافی از نوع کالای مندرج در مانیفست  باشد و سوء نیتی محرز نگردد مراتب صرفاً جهت اطلاع گمرک مقصد در ظهر وله های کارنه درج می گردد در غیر این صورت و مغایرت نوع کالای اضافی با نوع کالای مندرج در کارنه ، مراتب به استناد ماده 113قانون امور گمرکی صورت مجلس می گردد با وجود این چنانچه کالای اضافی مغایر در گمرک مقصد کشف گردد به دلیل منتفی شدن عنصر سوءنیت ،موضوع به عنوان قاچاق قابل پیگیری نبوده و مراتب به استناد ماده104 قانون امور گمرکی به عنوان اضافه تخلیه مراتب صورت مجلس می گردد.

کارنه تیر اعاده و در دایره مزبور ،مشخصات کالا، کارنه و وسیله حمل در دفتر مخصوص گمرک مقصد قید و ردیف دفتر مزبور در متن وله سفید و حاشیه وله سبز مندرج و قسمت فوقانی وله سفید از کارنه جدا و همراه یک نسخه کپی اسناد حمل در سوابق خود نگه داری می نماید.

در خصوص کارنه های دو مقصدی نیز مانند کارنه های یک مقصدی عمل بدین نحو که مشخصات لازم صرفاًدر دفتر گمرک مقصد اول قید می گردد ضمناًدر این مرحله ،فرم اجازه خروج کامیون تحت پوشش کارنه تیر تکمیل و مهر و امضاءشده و بر روی جلد دفترچه کارنه الصاق می شود و در فرم اجازه خروج کامیون های دو مقصدی ،نام گمرک مقصد قید ولی تسویه ردیف مرزی در صورت وصول حاشیه وله سبز رنگ گمرک مقصد اولیه انجام می گردد.

نیز زمان و مسیر عبور وسیله نقلیه با توجه به قانون حمل و نقل و عبور کالای خارجی و قانون ترددو وسایل نقلیه خارجی و سایر قوانین و دستور العمل های صادر مخصوصاًوضعیت جوی تعیین و در ردیف 22 وله و سوش کارنه ثبت می گردد.

در آخرین مرحله کامیون به همراه کارنه پیوست فرم اجازه خروج کامیون به درب خروج مراجعه و پس از کنترل اجمالی ،اماکن گمرک سرراهی را به قصد گمرک مقصد ترک می نماید.

گمرک مقصد پس از وصول کامیون ،در صورت عدم مشاهده مغایرت در کالا با ارسال حاشیه وله سبز ،تسویه قطعی را به گمرک سر راهی اعلام ،در غیر این صورت یعنی وجود کسر تخلیه در کالا با توجه به ماده 11 کنوانسیون تیر اخطاریه لازم را تهیه و یک نسخه از اخطاریه را به گمرک سر راهی جهت تسویه مشروط کارنه ارسال می نماید.

لازم به ذکر است پس از ارسال حاشیه وله سبز به گمرک سر راهی ،هر گونه ادعای بعدی در مورد مغایرت در کالا قابل پذیرش نمی باشد و کارنه کماکان تسویه شده تلقی می گردد.

گمرک سر راهی با وصول حاشیه وله سبز، ردیف دفتر مرزی مربوطه را تسویه و حاشیه وله سبز را به لاشه وله سفید موجود در سوابق خود پیوست و پرونده را مختومه می نماید بدیهی است در صورت تسویه مشروط کارنه ،گمرک سر راهی تا تعیین تکلیف قطعی پرونده و ارسال وله سبز ،از تسویه ردیف دفتر مرزی خودداری می نماید.

ب)نحوه عمل در خصوص کالاهای خروجی :

کالاهای صادراتی،مرجوعی و خروج موقت با ترانزیت خارجی محموله وسایط نقلیه خروجی از گمرکات مجاز مبدأداخلی کشور یا خارج از کشور بارگیری می نمایند.

وظایف گمرکات سر راهی ،تشریفات بازرسی کالاهای خروجی تقریباً مشابه تشریفات ارزیابی کالاهای ورودی می باشد با این فرق که گمرک سر راهی مندرجات کارنه و اسناد حمل پروانه صادراتی ،نتیجه ارزیابی رافقط در ظهر وله سبز منعکس دوایر کارنه تیر پس از ثبت مشخصات کارنه، وسیله حمل و کالا در ردیف مخصوص گمرک مبدأ،حاشیه وله سبز رنگ را جهت تسویه به گمرک مبداءارسال می نماید .

 نام گمرکات سر راهی کارنه تیر : آستارا ، اینچه برون ،باجگیران ،بازرگان ، بندر انزلی ،بیله سوار ،جلفا ،دوغارون ،سرخس ،لطف آباد ،اردبیل.

عدم  پذیرش کارنه تیر در گمرکات سرراهی :

عدم پذیرش کارنه تیر در گمرکات سر راهی به توقف بی رویه کامیون مرزی ،تراکم کالاها در مبادی ورودی و آسیب دیدگی کالا در تخلیه و بار گیری مضاعف برای انجام عملیات ارزیابی ،تأخیر در ورود کالا به بازار مصرف و بالاخره بلااستفاده ماندن سرمایه های ملی و عدم اجرای به موقع برنامه های اقتصادی کشور منجر می گردد لذا شایسته است طراحان پروژه حمل و نقل بین المللی کالا ،در نهایت دقت بر نحوه صدور کارنه تیر و سایر اسناد حمل نظارت نمایند .

گمرکات سر راهی اغلب در موارد ذیل کارنه را برای ادامه عملیات حمل کالا مورد پذیرش قرار نمی دهند .

عدم پذیرش کارنه تیر به دلیل مقصد مندرج در کارنه :نام گمرک خانه مبدأ،مقصد و سرراهی کارنه تیر بایستی قبلاًاز طریق مؤسسات ضامن کارنه تیر به مؤسسه ایرو و بوسیله مؤسسه مزبور به گمرکات کشور های عضو ابلاغ گردد بعضاً مشاهده میشود نام گمرکات غیر مجازی به عنوان نام گمرکخانه مقصد در دفترچه کارنه تیر قید و با نام گمرکخانه مقصد مندرج در کارنه با نام گمرکخانه مقصد در گمرکات مسیر حمل به کارنه افزوده شده و فاقد مهر گمرک مبدأمی باشد لذا در موارد فوق گمرکات بین راهی کارنه را نمی پذیرند .

دستکاری و مخدوش بودن مندرجات مانیفست و وله های کارنه و عدم تأیید گمرکخانه مبدأ

دستکاری و مخدوش بودن مندرجات روی جلد و عدم تأیید توسط مؤسسه ضامن کارنه تیر در کشور مبدأ

تعویض یا پارگی بیش از حد چادر و عدم امکان سیم و سرب نمودن محل پارگی .

تصادف کامیون در مسیر حمل و خارج شدن قسمت بار گیر کامیون از شرایط مندرج در مفاد کنوانسیون تیر .

مجاز نبودن شرکت کارگزار حمل ایرانی برای فعالیت در کنوانسیون تیر .

عدم انطباق گواهی قبولی با کامیون و تریلر

 

انقضاءاعتبار گواهی قبولی و عدم تمدید آن