لطفاً بچه‌دار شوید:

منتشر شده در تاریخ: دو شنبه 23 تیر 1393

 

    عالیه شکربیگی: کشورهای حوزه اسکاندیناوی سوئد، نروژ، دانمارک و فنلاند به دلیل سیاست‌هایی که برای حمایت از خانواده به اجرا گذاشته‌اند، زبانزد هستند. این کشورها البته در شمار ثروتمندترین کشورهای جهان قرار دارند و در عین حال دولت، بخش قابل توجهی از منابع اقتصادی خود را به صورت هدفمند در میان کسانی که بیشترین نیاز اقتصادی را دارند، توزیع می‌کند. مقوله «سیاست خانواده» در این کشورها برنامه‌های متنوعی را شامل می‌شود، اما مهم‌ترین برنامه‌ها برای تشویق خانواده‌ها به فرزندآوری برنامه‌هایی نظیر مرخصی والدین و طرح مقرری کودکان را دربر می‌گیرد. برای آشنایی با سیاست‌های حمایتی و تشویقی دیگر کشورها که به منظور رشد موالید به اجرا گذاشته شده و مقایسه آن با سیاست‌هایی که دولت‌ها و نمایندگان مجلس ایران به طور نصفه و نیمه در پی اجرای آن هستند در ادامه به برخی از آنها اشاره می‌شود.

سوئد
سوئد معمولاً با سیاست‌های قوی حمایت از خانواده شناخته می‌شود و دلیل زاد و ولد بالا -‌در مقایسه با سایر کشورهای اروپایی- در این کشور را اعمال سیاست‌های حمایت از خانواده می‌دانند. سوئد نخستین کشوری است که از سال 1974 به پدران هم اجازه مرخصی زایمان داده و حمایت از مرخصی زایمان در این کشور به طور مرتب در حال بازبینی و ارتقاست. حدود 13 درصد از جمعیت سوئد را مهاجران به این کشور تشکیل می‌دهد و بسیاری از کودکانی که در این کشور به دنیا می‌آیند از فرزندان مهاجران هستند.
بخش عظیمی از جمعیت سوئد ازدواج نکرده‌اند. به عنوان مثال حدود 53 درصد از زنان و حدود 61 درصد از مردان 35‌ساله در این کشور ازدواج نکرده‌اند. این به دلیل وجود زوج‌هایی است که بدون ازدواج رسمی با یکدیگر زندگی می‌کنند. نکته جالب در مورد کشور سوئد، آمار زاد و ولد در این کشور است. با اینکه آمار زاد و ولد در بسیاری از کشورهای اروپایی از دهه 1960 کاهش یافته، اما آمار فرزندآوری در سوئد افزایش قابل ملاحظه‌ای یافته است و به عقیده بسیاری این به دلیل سیاست‌های مطلوب خانواده در این کشور است. همچنین به دلیل اقتصاد موفق دهه 1980، عدم وجود بیکاری، و افزایش مرخصی زایمان، آمار فرزندآوری در این کشور به شدت رو به افزایش گذاشت. سیاست‌های حمایت از خانواده در سوئد فرزندآوری را مغایر با کار زنان تلقی نمی‌کند و بسیاری از زنان پس از زایمان هم می‌توانند بدون مشکل کار خود را ادامه دهند. مهم‌ترین دلیلی که سبب شده زنان بتوانند پس از فرزندآوری به کار خود ادامه دهند، ارائه بیمه مرخصی زایمان و توسعه خدمات نگهداری از کودکان است. قوانینی برای حمایت از خانواده برای تمام افراد در نظر گرفته شده که به همه اجازه می‌دهد بیش از دو سال برای فرزند خود مرخصی بگیرند.
سیاست‌های حمایت از خانواده‌ها نیز شامل توسعه مهدکودک‌ها و مراکز نگهداری از کودکان پس از پایان ساعات مدرسه، بیمه والدین و پرداخت کمک‌هزینه برای نگهداری از کودک است.

نروژ
دولت نروژ نیز مانند سایر کشورهای اسکاندیناوی از جمله دولت‌های ناظر بر رفاه عمومی به شمار می‌رود. در نروژ زوج‌ها 47 هفته مرخصی زایمان می‌گیرند و این حق را دارند که در کار، مشاغل نیمه‌وقت را درخواست کنند و با کودکان بیمار در خانه بمانند. 9 درصد از کودکان یک تا پنج‌ساله این کشور از یارانه دولتی و مراقبت روزانه بهره‌مند می‌شوند. همچنین برای والدینی که به تازگی صاحب فرزند شده‌اند، مزایایی در نظر گرفته شده که به مزایای والدین مربوط است و هدف آن تضمین درآمد برای والدینی است که صاحب فرزند شده‌اند. این قانون در اول جولای 2009 تغییر کرد و میزان و طول دریافت مزایا بستگی به تاریخ تولد کودک دارد و تمام والدینی که به مدت حداقل شش ماه در 10 ماه اخیر صاحب شغل بوده‌اند، می‌توانند از این مزایا برخوردار شوند. همچنین کسانی که دچار بیماری یا باردار بوده‌اند نیز می‌توانند از این مزایا بهره بگیرند. میزان مزایای دریافتی بستگی به درآمد افراد دارد؛ با این حال وزارت کار نروژ می‌تواند به تشخیص خود این میزان را افزایش دهد.

دانمارک
در دانمارک خدمات اجتماعی و سیاست‌های مربوط به خانواده برای تمام شهروندان فراهم است و بخش عمومی موظف است خدمات با کیفیت مطلوبی را به شهروندان ارائه کند. در این سیاست‌ها حدود 52 هفته مرخصی زایمان برای مادران دانمارکی در نظر گرفته شده است. مادران می‌توانند چهار هفته پیش از زایمان به مرخصی بروند و پدران نیز دو هفته پس از تولد فرزند می‌توانند از مرخصی استفاده کنند و این مدت می‌تواند تمدید شود. در مدت مرخصی، کارمندان بخش دولتی حقوق کامل خود را دریافت کرده و کارمندان بخش خصوصی حداقل حقوق را می‌گیرند که این میزان بر اساس نظر کارفرما قابل تغییر است. برنامه‌های حمایت از کودکان و خانواده شامل حال تمام شهروندان دانمارکی می‌شود. این برنامه‌ها شامل سرویس حمایت و نگهداری از کودکان در قالب مهدهای کودک است. تمام کودکان زیر سن مدرسه می‌توانند از مهدهای کودک استفاده کنند. در صورتی که کودک با خواهر یا برادر خود به مهدکودک برود، به آنها تخفیف ویژه داده می‌شود. برنامه‌های خاص و کمک‌هزینه‌های ویژه‌ای برای حمایت از کودکان معلول در نظر گرفته شده است. همچنین مادران باردار، کسانی که کودکی را به فرزندی پذیرفته یا کودکی را به دنیا آورده‌اند نیز به شکل روزانه کمک‌هزینه دریافت می‌کنند. مادران از هفته چهارم بارداری از مزایای مالی بارداری برخوردار می‌شوند.

فنلاند
در فنلاند تدوین برنامه‌ای برای حمایت از خانواده و سیاست‌های رفاهی آن در سال 1948 و با برقراری مقرری خانواده به وجود آمد. این سیاست‌ها از دهه 1950 تا چند دهه بعد با محوریت بیمه سلامت، بازنشستگی و درمان ادامه یافت. اما از سال 1970 فنلاند، سیاست‌های حمایت از خانواده را بر مبنای حمایت از فرزندآوری و تشکیل خانواده قرار داد. اغلب این خدمات بر محور مراقبت از کودک قرار گرفته که شامل سیستم مراقبتی روزانه مطمئن به قیمت مناسب است. از سال 1973 قانون مراقبت روزانه از کودکان به اجرا درآمد که اجرای آن بر عهده شهرداری‌هاست. به موجب این سیاست‌ها، کودکان زیر سن مدرسه باید در مراکز مخصوص یا در خانه تحت مراقبت قرار گیرند. این خدمات به مرور تکمیل و اکنون کودکان با گروه‌های سنی مختلف را شامل می‌شود. برای مثال علاوه بر کودکان خردسال، برای کودکان پیش‌دبستانی و دبستانی مزایایی در نظر گرفته شده است. در سپتامبر 2005 اولین دفتر بازرسی ویژه کودکان در این کشور به وجود آمد که وظیفه آن تحکیم موقعیت و حقوق کودک است. مزایای خانواده در فنلاند شامل مقرری عائله‌مندی، خدمات بهداشتی و مراقبت‌های روزانه است. مقرری برای کودکان نیز به کودکان زیر 17 سال پرداخت می‌شود و بستگی به میزان تعداد فرزندان در هر خانواده دارد.
مرخصی زایمان برای مادران در این کشور 105 روز است و علاوه بر آن 158 روز مرخصی مشترک نیز برای پدر و مادر محاسبه می‌شود. حمایت‌های مالی از خانواده شامل وام بارداری است که بر اساس آن هر زن فنلاندی می‌تواند پس از گذراندن حداقل 154 روز از بارداری، از آن برخوردار شود (وام هم به صورت نقدی و هم غیرنقدی قابل دریافت است). معمولاً از 30 روز مانده به تاریخ محاسبه‌شده زایمان، مرخصی مادران آغاز می‌شود. در طول این دوره، کمک‌هزینه مادرانه به مادران پرداخت می‌شود. این کمک‌هزینه، معمولاً به‌مدت چهار ماه پرداخت می‌شود. چنان‌که مادر بخواهد، می‌تواند 31 تا 50 روز قبل از آغاز تاریخ محاسبه‌شده برای زایمان، به مرخصی زایمان برود. کمک‌هزینه مادرانه از شروع مرخصی زایمان و در مجموع برای مدت چهار ماه پرداخت می‌شود. البته این کمک‌هزینه ویژه به افراد بیکار پرداخت نمی‌شود و فقط در برخی موارد مشخص به افراد دانشجو اعطا می‌شود.